مرثیه‌ای برآن خاک حیات‌بخش

معضلاتی كه رویشگاه‌های زاگرس را به تخریب می‌كشاند

محیط زیست > منابع‌طبیعی
 – بهمن ایزدی:
رشته کوه عظیمی که از شمال غرب تا جنوب شرق کشور، دامان پر برکت خویش را گسترانده، اَپَرسِن یا اَبَرسِن نام دارد.

 ابرسن نام فارسی باستان کلمه یونانی زاگرس است. با
نگاهی به تاریخ طبیعی ابرسن درمی‌یابیم که وجود منابع سرشار آب شیرین و
همچنین وجود صدها دشت و مرتع سرسبز و به علاوه کوه‌های سربه آسمان سائیده و
جنگل‌های انبوه و متنوع و مضافا خاک مرغوب و غنی، موجب شده تا نیاکان
آریایی ما آهنگ مهاجرت ساز کنند و در گستره شکوهمند ابرسن (زاگرس) با تکیه
بر منابع آن و با پایبندی به فرهنگ پاسداشت آخشیجان (عناصر اصلی حیات)،
نسبت به استمرار معیشت و حیات خویش و ایجاد غنی‌ترین فرهنگ و تمدن ایرانی
در جای‌جای خاک حیات‌بخش ابرسن اهتمام ورزند. در درازنای هزاره‌ها و
سده‌های گذشته، بوم سازگان‌های ابرسن و منابع آن اثر مهمی در تاریخ و
سرنوشت قوم‌ها و شهرها و همچنین فرهنگ و محیط زندگی آنها با رشد اجتماعی و
اقتصادی گروه‌های انسانی داشته است. بنابراین با بررسی و پژوهش رویدادهای
بسیار زیانبار چند دهه گذشته، فاصله بین ویژگی‌های همبستگی جغرافیای تاریخی
و همچنین باورهای بخردانه ساکنان گذشته ابرسن با وضعیت اسفبار کنونی را
درمی‌یابیم.

در حال حاضر پیکر حیات‌بخش ابرسن به‌دلیل بی‌اعتنایی کارگزاران امر پایش
پدیده‌های طبیعی نسبت به وظایف تعهدشده، به‌شدت مجروح و در حال احتضار
است. هم‌اکنون مهم‌ترین تهدیداتی که منابع ابرسن و هستی کشور را نشانه
گرفته از بین رفتن بوم‌سازگان‌های مختلف و تنزل فاحش تنوع زیستی است که
متأثر از آن شاهد افزایش کانون‌های بحران‌زای زیست‌محیطی در ابرسن بالاخص
ابرسن میانی که بخش‌هایی از ارتفاعات استان‌های لرستان، چهارمحال‌وبختیاری،
کهگیلویه و بویراحمد، اصفهان وفارس را در بر می‌گیرد، هستیم.

با بررسی دقیق‌تر مشکلات زیست ابرسن درمی‌یابیم که روش‌های یک سویه‌نگر
بخش دولتی به‌منظور پاسخگویی به تأمین نیازهای معیشتی متناسب با رشد جمعیت
کشور، صرفا براساس بهره‌وری از منابع پایه ابرسن است که در این خصوص با
بی‌توجهی به مدیریت جدی پایش اراضی جنگلی و مرتعی و حتی منابع آبخیز و
آبریز با فضل و بخشش منابع پایه ابرسن به متقاضیان بومی و غیربومی به‌منظور
ایجاد اشتغال، موجبات تسریع در تخریب جنگل‌ها و کلیه منابع ابرسن را ایفا
کرده است. از سوی دیگر اجرای برنامه‌های عمرانی فاقد ارزیابی و ملاحظات
زیست‌محیطی و مغایر با اهداف توسعه پایدار در طبیعت ابرسن توسط کارگزاران
بخش دولتی مانند اجرای طرح‌های توسعه خطوط انتقال نفت، گاز، جاده‌های
دسترسی به مستحدثات نفتی و گازی، ایجاد مجتمع‌های پتروشیمی و گازی، ایجاد
خطوط انتقال برق فشار قوی، سدسازی، انحراف مسیر طبیعی رودخانه‌ها و چشمه‌ها
و ده‌ها مورد دیگر ازجمله تهدیدات زیست‌محیطی است که نابودی منابع ارزشمند
ابرسن را در پی دارد.

این در حالی است که سازمان‌های متولی ذی‌ربط نظیر سازمان حفاظت
محیط‌زیست و سازمان جنگل‌ها و مراتع که در جایگاه امانتداران تنوع زیستی و
منابع طبیعی کشور قرار دارند در بیشتر موارد به قدری ضعیف عمل می‌کنند که
پس از تخریب منابع ابرسن توسط سایر بخش‌های دولتی، تازه متوجه تخریب و از
بین رفتن ارزش‌های طبیعی ملی کشور می‌شوند و در این خصوص حداکثر تلاش‌شان
برآورد میزان تخریب و تشخیص میزان خسارت و اخذ جرائم ناچیز و غیرمتناسب با
پدیده‌های طبیعی از بین رفته است.

نوشته شده در: دسته‌بندی نشده