گرین بلاگ – تازه‌ترین مطالب وبلاگستان محیط زیست

3(93): بازار بزرگ کتاب!

پنج شنبه 18 اردیبهشت 1393- محله عباس آباد- مصلای تهران؛

اینجا محل برگزاری بیست و هفتمین نمایشگاه بین المللی کتاب تهران است.

یک – چیدمان سال قبل، فرق چندانی نکرده است. ازدحام در شبستان البته بیشتر از
جاهای دیگر است. به این فکر می کنم که نوزادان داخل کالسکه چگونه این هوای سنگین
را تاب می آورند و زوج های جوان چگونه چنین ریسکی می کنند؟

دو- بعضی کتاب ها سال هاست از چاپ اول آن ها می گذرد ولی بازهمان کتاب را عرضه
می کنند. اتفاقا” کتاب های خوب هم دربینشان هست. تأسف از این است که چرا هزار
یا دو هزار نسخه از یک کتاب مفید، پس از گذشت شش هفت سال هنوز به فروش نرفته است! دست
کم ناشران دولتی می توانند این کتاب های ارزشمند را به کتابخانه ها هدیه دهند!

سه – روی جلد کتاب های دانشگاه تهران، زیبا شده است! گویا فرد با ذوقی مصدر
کار شده است. جنگل شناسی دکتر مهاجر به چاپ چهارم رسید. چاپ دوم جنگل شناسی زاگرس
اثر مشترک دکتر جزیره ای و مهندس ابراهیمی رستاقی هم درآمد. با تبریک به این
بزرگواران.

چهار- چند جلد کتاب خریدم. از جمله: روش های اندازه گیری تنوع زیستی، انتشارات
دانشگاه فردوسی مشهد؛ مقدمه ای بر طبیعت گردی، انتشارات دانشگاه مازندران؛
ایرانیان(دوران باستان تا دوران معاصر)؛ و…

پنج – ای کاش! نمایشگاهی هم در کنار این مرکز بزرگ خرید برپا می کردند. 

Read More →

4(93)- به بهانه وقوع سیل در ساری و بهشهر

عکس های خسارت سیل 14 خرداد 1393 در شرق
مازندران را دیدم و افسوس خوردم. در ظهر همان روز من هم در گردنه گدوک شاهد بارش
سنگین تگرگ بوده و لحظات دلهره در جاده را تجربه کردم!

     در بیشتر
نقاط کره زمین در طول سال، چند بار- کم یا زیاد-  باران و برف می بارد. مجموع این بارش ها، میزان
بارندگی سالیانه را تعیین می کند. اگر از آمار چند سال میانگین گرفته شود، میانگین
بارش آن نقطه یا آن ایستگاه هواشناسی به دست می آید.

    
وقتی برف ها به سرعت آب شود یا میزان بارندگی از نرم معمول برای هر بار
بارندگی زیاد تر باشد، سیل جاری می شود.  در سیل سال 1380 استان گلستان باران مربوط به یک
سال ظرف مدت 8 ساعت بارید! مثلا میانگین بارندگی در روستای دشت 120 میلیمتر است.
در سال 1380 این میزان، در یک شب بارید و آن سیل عظیم شکل گرفت.

   متأسفانه
گاه ما با یک دهم میزان بارندگی سالیانه هم غافلگیر می شویم.

     سیل،
یک اتفاق طبیعی است! حال اگر به ما خسارت وارد می شود دلیلش عدم درک طبیعت است.  بگردیم ببینیم چگونه می توان از منافع آن بهره
برد و خسارت های آن را کاهش داد.

     تا
آن جا که به اقتضای شغلی من بر می گردد موارد زیر را می توان نام برد:

     – اگر
در بالا دست پوشش گیاهی دائمی(جنگل و مرتع) وجود دارد، آن را از بین نبریم. اگر
پوشش ندارد پوشش دائمی گیاهی ایجاد کنیم.

     –
جنگل و مرتع بالادست را به طور بی رویه به زمین زراعتی و ویلا تبدیل نکنیم.

     – در
دامنه ها، رگ های طبیعت (زهکش ها) را بیهوده قطع نکرده و جاده غیر اصولی احداث
نکنیم.

     –
روی زمین شیب دار شخم نزده و زراعت نکنیم.

     –
سیستم هشدار سیل داشته باشیم تا آمادگی لازم ایجاد شود.

     –
خانه رود را کوچک نکرده و با ساخت تأسیسات اشغال نکنیم!

    –
راه را برای پخش آب در زمین های کم ارتفاع هموار کرده وراه خروج روان آب را به
میزان حداکثر قابل اتفاق ، در شهرها، کانال ها و رودخانه ها باز بگذاریم.

 می
دانید وقتی باران بارید، سه اتفاق می افتد. قسمتی از آن تبخیر شده و به هوا برمی
گردد. قسمتی جذب شده و در زمین فرو می رود. و قسمت زیادی از آن هم روی زمین جریان
می یابد. اولی (تبخیر) که دست بشر نیست. دومی(جذب) هم بیشتر به شرایط عرصه(زمین)
بستگی دارد اما سومی(روان آب) را می توان مدیریت کرد.

     این
که هر بارندگی شدید ما را دچار مشکل می کند، علت اش مدیریت های نادرست است. متأسفانه
در شمال آن را فقط به بهره برداری نادرست از جنگل ربط می دهند.

آیا در سیل چند سال قبل قم هم، بهره برداری بی
رویه از جنگل زمینه ساز سیل بوده است؟

 برای
ختم مطلب، به یک پرسش بسنده می شود:      

     بیش
از هفتاد سال است که راه آهن ناحیه شمال احداث شده است. شرایط دامنه ها و بالادست
این مسیر هم همان شرایط سایر نقاط شمال است. چرا در این مدت، سیل راه آهن شمال را نبرده
است؟

   لازم
است دانشجویان آبخیزداری، چندی دانشکده خود را رها کرده و در دانشگاه راه آهن شمال
آموزش ببینند. تثبیت دامنه ها، پیش بینی حجم روان آب و تعبیه آبراهه ها و تونل ها
حیرت انگیز است!

     بیاید
به آن مهندسان آگاه و دوراندیش درود بفرستیم و درس های آن ها را به کار بگیریم.

Read More →

2(93): همایش دانشجویی!

چهارشنبه 17 اردیبهشت 1393- کرج- دانشکده منابع
طبیعی:

دومین همایش ملی- دانشجویی علوم جنگل

     در
یادداشت قبلی اشاره ای هم به همایش دانشگاهیان شد.  امروز تصادفا” در افتتاحییه همایش حضور
یافتم!

استادان علوم جنگل حاضر بودند. استاد قدیمی جنگل
شناسی- دکتر احمد مصدق – هم بود و چه جذاب صحبت می کرد. خاطراتی از دوران دانشجویی
اش در حدود 60 سال قبل، ادامه تحصیل و استاد شدنش.

در حالی که همایش در سالن اصلی جریان داشت در
سالن کناری اش، دکتر کیومرث سفیدی در باره “کاربرد اصول جنگل شناسی همگام با
طبیعت در مدیریت عملی توده های جنگلی راش” صحبت می کرد. این مرد جوان، چقدر
برای پایان نامه دکترایش زحمت کشیده است. امیدوارم حاصل کارش را چاپ کند تا بهره
بیشتری برده شود.

Read More →

5(93) – معرفی دو کتاب

نام کتاب:
راهنمای سطوح مرجع برای کاهش گازهای گلخانه ای

از طریق
مدیریت پایدار جنگل

ترجمه و
گردآوری: مازیار رضوی، سیدعلیرضا بنی هاشمی

چاپ اول:1393

ناشر:
نشر سوره رشت

قطع
وزیری-58 صفحه

ضمن تبریک
انتشار کتاب،

برای همکاران
گرامی دکتر رضوی معاون اداره کل منابع طبیعی و ابخیزداری استان گیلان و مهندس بنی
هاشمی مدیر کل دفتر آبخیزداری و حفاظت خاک سازمان جنگل ها و… آرزوی موفقیت دارم.

***

نام کتاب:
مانگروهای جهان 1384-1359

مؤلف:
سازمان خوار و بار و کشاورزی ملل متحد

برگردان:
پیمان یوسفی آذر

چاپ اول:1393

ناشر:
نشر پونه

شمارگان:2000

104
صفحه، مصور

ضمن تبریک
انتشار کتاب،

برای
همکار گرامی دکتر پیمان یوسفی آذر مدیر کل اسبق دفتر امور منابع جنگلی آرزوی
موفقیت های بیشتری دارم.

Read More →

6(93)- حرف رایگان!

    
به خاطر ندارم آیا داستان نویس معروف معاصر، “حرف رایگان” را هم
در “خلقیات ما ایرانیان” برشمرده است یا خیر!؟

     به نظر من، حرف رایگان، دست کم در مباحث
مربوط به جنگل و منابع طبیعی ارزش بررسی را دارد!

     درست در همین تیرماه – که هوای کشور روز به
روز گرم تر می شد- از قول اصحاب منابع طبیعی و محیط زیست مطالبی در رسانه ها آمد که
قابلیت جای گیری در دسته بندی فوق را داراست! مثلا”:

یک
محقق معروف منابع طبیعی و محیط زیست افاضه فرمودند:

یک
میلیون هکتار از جنگل های شمال ایران مخروبه است!

یک
مدیر کل محترم منابع طبیعی فرمودند:

جنگل های شمال ایران در دوران سوم زمین
شناسی حدود
۵ میلیون سال قبل به وجود آمد!

یک مقام
عالی منابع طبیعی اعلام کردند:

توسعه کشت و تولید گیاهان دارویی می تواند
جایگزین صنعت نفت باشد چرا که کشور ما در این حوزه بسیار غنی است.

    
بدیهی است در مقوله حرف رایگان، نه نیاز به تعریف واژه هاست، نه نیاز به
منبع مورد استفاده و نه نیاز به راستایی آزمایی! این حرف ها از دیر باز مالیات هم
نداشته است!

-تا نظر شما چه باشد؟

Read More →

خزان زود رس

 

     پدیده شناسی یا فنولوژیphenology؛ دانشی است که به ویژگی ادواری پدیده ها در دوران حیات گیاهان می پردازد مانند زمان گل دهی درختان یا زمان خزان برگ ها و…
     متأسفانه امسال، با خزان زودهنگام بسیاری از گونه ها،
فنولوژی درختان و درختچه ها در جنگل های شمال به هم ریخته است!
    البته پدیده خزان زود رس در جنگل های شمال، درسال های قبل نیز وجود داشته است، اما امسال دامنه و شدت آن به حدی است که سبب نگرانی شده است.
    پرسش این است که در این تنش، چه گونه هایی  بیشتر واکنش نشان داده اند؟
    بدیهی است اولا عواملی چون ارتفاع از سطح دریا، جهت دامنه، جنس خاک، انبوهی تاج پوشش و … تأثیرگذار هستند، ثانیا برای اعلام نظر دقیق نیاز به بازدید از مناطق بیشتری است و با بازدید های موردی و محدود نمی توان اظهار نظر دقیقی داشت.
     به هر حال، در مسیرهایی که مورد بازدید قرار گرفته نتیجه مشاهدات به شرح زیر است:
     در جاده فیروزکوه حدفاصل گدوک تا پل سفید افرای کرکو بیشتر دچار تنش شده و چون در آشکوب فوقانی قرار دارد نمایان تر است. در این جنگل ها انواع درختچه ها به ویژه سیاه ولیک نیز دستخوش استرش شدید شده اند و در عوض آثاری از خزان زود رس در بلندمازو و زرشک مشاهده نشد. حتی گونه اسف (نوعی ممرز) هم شرایط نسبتا خوبی داشت. سایر گونه های درمعرض تنش عبارت است از: ال، نسترن، شن و…
     در پایین بند حوزه تجن، دهنه شیرین آباد(ساری)، گونه های انجیلی و آزاد شدید تر از سایر گونه ها خزان کرده اند. درختچه سیاه ولیک در رده بعدی قرار دارد. در این حوزه، گونه های زیادتری نیز مشاهده شد که دچار تنش خشکی شده بودند.
     از نظر ارتفاع از سطح دریا؛ در حالی که در جنگل های مرزی، خزان زود رس افرای کرکو در ارتفاع 500 تا 2000 متر از سطح دریا مشاهده شده است اما در دیواره اول و میانی البرز این حد ارتفاعی از 1000 متر تجاوز نکرده است.
     بدین وسیله از دوستان تقاضا می شود جهت رسیدن به گزارش دقیق تر مشاهدات خود را تدوین و اعلام دارند تا گزارش جامعی ارائه گردد.

Read More →

سالگرد ابلاغ!

یک سال از ابلاغ مصوبه دولت در زمینه بهره برداری از جنگل گذشت.

سالی که بسیارپرماجرا بود!

16 دی 1392 برنامه بهینه سازی حفظ، پایش، بهره برداری و مدیریت جنگل
های ایران برای اجرا ابلاغ شد.

این مصوبه با مخالفت و مقاومت بعضی کارشناسان جنگل و مجریان طرح های
جنگلداری روبرو شد و شاید به اصلاح مصوبه هم برسد!

داستان این یک سال، داستانی طولانی است!

ابلاغ، اعتراض، مکاتبه، مدارا، بخشنامه، همایش، تجدید نظر احتمالی!

 حرف، بسیار است.

این زمان بگذار تا وقت دگر! 

Read More →

9(93)- حتما” بخوانید!

روزنامه مردم
سالاری روز دوشنبه مورخ 29 دی ماه 1393 صفحات ویژه ای را در قالب گفتگو پیرامون جنگل
های شمال ایران انتشار داده است. اینجا:

http://mardomsalari.com/Template1/Home.aspx?EID=2457

در این شماره مهندس
رضا شیخ پور—کارشناس ارشد منابع طبیعی—با دکتر ابتکار و مهندس جلالی رئیسان سازمان
حفاظت محیط زیست و سازمان جنگل ها؛ دکترشریعت نژاد، نماینده مجلس؛ دکترمهاجر و دکتریخکشی،
استادان دانشگاه؛ مصاحبه کرده و نقدی بر گفتمان استراحت جنگل نیز(به خامه دکترشامخی
و دکترحشمت الواعظین) به چاپ رسیده است.

این گزارش تا
حدود زیادی جنبه های مختلف دیدگاه های رایج در باره مدیریت جنگل های شمال ایران را
بازتاب داده است. جا دارد از آقای شیخ پور به خاطر تسلط بر موضوع و به چالش کشاندن
مصاحبه کنندگان تشکر شود.

صرف نظر از نکات
قابل مناقشه در طرفین گفتگو، در این مجموعه جای ذینفعان حلقه اول خالی بود :جنگل
نشینان! کارشناسان جنگل! مجریان طرح های جنگلداری و قرقبانان و محافظان جنگل!

برای روزنامه و
دست اندر کاران تهیه گزارش، آرزوی موفقیت کرده امید است این سلسله گزارش ها  با انعکاس نظرات نقش آفرینان میدانی ادامه یابد

 

Read More →

کتاب تازه

     نام کتاب: مدیریت اکوسیستم تاغ زارهای طبیعی و دست کاشت ایران
     تألیف: دکتر سودابه علی احمد کروری
     چاپ اول: 1393
     شمارگان: 1000
     ناشر: نشر پونه به سفارش دفتر روابط عمومی و امور بین الملل سازمان جنگل ها، مراتع و آبخیزداری کشور
***
     برای اندیشمند گرامی سرکار خانم دکتر کروری، آرزوی موفقیت کرده، صاحبنظران را به مطالعه و نقد ونظر این اثر دعوت می کنم.

Read More →

10(93)- هم اندیشی پایان سالی

در سال جاری چندین نشست و همایش پیرامون مصوبه 16 دی 1392 هیات وزیران (برنامه بهینه سازی…) برگزارشد.
آخرین نشست از این دست، جلسه هم اندیشی روز چهارشنبه مورخ 6 اسفند 1393 بود که توسط دو انجمن علمی مرتبط در موسسه تحقیقات جنگل ها برگزار شده بود.
در این جلسه، طی ارائه مطالبی، زمینه ها و فرایندهای منجر به صدور مصوبه در سال های 1386 تا 1392 را مرور کردم. گرچه نظرات من با انتخاب مطالب و ارائه اسلایدها هم قابل دریافت بود اما چند تن از همکاران، بحث ارائه شده را فاقد جمع بندی دانستند.
انتقاد دوستان وارد است زیرا جمع بندی را برای میزگرد در نظر گرفته بودم که فرصت نشد.
جمع بندی:
جامعه جنگلبانی ایران به مفهوم عام، در بخش های آموزشی، پژوهشی و اجرایی، دستخوش کاستی هایی است.
این کاستی ها، همراه با علل وعوامل دیگر، سبب شده است که مردم و مسئولان نپذیرند که این مجموعه از عهده حل مسائل مدیریت جنگل های کشور بر می آید.
متأسفانه تعدادی از صاحب نظران بخش و صاحبان تریبون با طرح انتقادات علمی در رسانه ها، با کم آگاهان، رویا پردازان و معترضان هم راستا شده در عمل به جو بی اعتمادی به مجموعه دامن می زنند!
جامعه جنگلبانی، هنوز نتوانسته نمونه هایی از عملکرد موفق خود در مدیریت جنگل ها را به جامعه ارائه کند. نتوانسته اطمینان و احترام مردم را به صنف خود و اهداف بلند آن جلب کند. حتی جامعه هدف، یعنی مردم وابسته به جنگل، اعم از ذینفعان مستقیم و جنگل نشینان، با این مدیریت همدلی ندارند.
در چنین شرایطی، سیاست گذاری برون بخشی، مورد قبول بدنه قرار نمی گیرد!  
مسائل مدیریت جنگل از بالا حل نخواهد شد بلکه باید از درون بجوشد. فرصت های قبلی از دست رفت، این بار باید از این فرصت توجه در سطح بالا باید بهره برد و مدیریت بر جنگل ها را ارتقاء داد.
دانش و تجربه کافی برای این امر در کشور وجود دارد، آن چه مشکل می نماید، جلب مشارکت و ناهماهنگی است.
این هم اندیشی های به ظاهر تکراری را به فال نیک بگیریم و در غنای آن بکوشیم تا سرانجام نتیجه مطلوب حاصل شود.
 

Read More →

Page 1 of 912345...Last »