گرین بلاگ – تازه‌ترین مطالب وبلاگستان محیط زیست

هشدار بی آبی و حیف ومیل آب در بخش کشاورزي

بی آبی، بلایی که می تواند مهلک تر و خانمان سوزتر از هر جنگی باشد. عاقبتی که معمولا همه ترجیح می دهند درباره اش حرفی نزنند. اما اوضاع آبی در همه مناطق ایران خوب نیست. جدیدترین آماري که وزارت نیرو منتشر کرده، نشان می دهد هیچ یک از استانهای ایران اوضاع آبی خوبی ندارد. در طبقه بندي استان هاي کشور براساس شاخص پایش منابع آب از مهرماه تا اسفندماه سال 93 ، هیچ استانی وضعیت مناسبی ندارد؛ وزارت نیرو استان هاي کشور را شش دسته مرطوب، نرمال، قابل تحمل، داراي تنش آبی، داراي تنش آبی شدید و کمبود آب طبقه بندي کرده است:

استان هاي بوشهر، خراسان جنوبی، سیستان و بلوچستان، فارس، کرمان، هرمزگان و یزد در رده مناطق مواجه با کمبود آب قرار گرفته اند.

13 استان که در دسته مناطق با تنش آبی شدید قرار دارند؛ اصفهان، ایلام، تهران، البرز، خوزستان، زنجان، قزوین، قم، کرمانشاه، گلستان، لرستان، مرکزي و همدان.

11 استان هم در دسته مناطق درگیر با تنش آبی قرار گرفته اند؛ آذربایجان شرقی و غربی، اردبیل، چهارمحال و بختیاري، خراسان شمالی و رضوي، سمنان، کردستان، کهگیلویه و بویراحمد، گیلان و مازندران.

نکته اینجاست که حتی استان هاي گیلان، مازندران و آذربایجان ها در دسته هاي مرطوب، نرمال یا حتی قابل تحمل هم قرار نگرفته اند تا وضعیت خشکسالی کشور بیش از پیش خودش را به رخ بکشد. نگران کننده تر اینجاست که بر اساس آمار سال آبی 92-91 هیچ استانی در رده کمبود آب قرار نگرفته بود، دسته بندي تنش آبی شدید در 7 استان خلاصه می شد و رده قابل تحمل که امسال هیچ استانی را در برنمی گیرد،4 استان را زیر مجموعه خود داشت.

ابتکار، رئیس سازمان حفاظت محیط زیست که اوایل فروردین به بازدید از تالاب خشک شده گاوخونی رفته بود باز هم مانند گذشته راه حل بهبود الگوي مصرف را پیش روي مسوولان و کشاورزان قرار داد: امیدواریم با همکاري وزارت نیرو و وزارت کشاورزي و کشاورزان عزیز بتوانیم در اصلاح الگوي کشت در استانی مانند اصفهان به الگوي کشاورزي و آبیاري منطبق بر واقعیت ها دست یابیم. نمی توانیم روندهاي گذشته گسترش سطح زیر کشت و انواع کشت هاي آب بر مانند برنج را ادامه دهیم و یا در آبیاري فضاي سبز شهري به هیچ عنوان در شهرهایی مثل اصفهان دیگر نباید از چمن به طور گسترده استفاده شود به دلیل اینکه چمن آب زیاد مصرف می کند و سطح تبخیر آن بالا است و این ها همه باید با مطالعه وبررسی هاي کافی اصلاح شود تا الگوها را بتوانیم تغییر دهیم. ابتکار در مصاحبه اخیر خود با خبرآنلاین نیز بارها و در بحث هاي گوناگون موضوع اصلاح الگوي کشت را بیان کرد: این برآورد کارشناسان است که نزدیک به 80 میلیارد متر مکعب طی دوره اخیر یعنی در دولت هاي نهم و دهم از سفره هاي زیر زمینی آب برداشت شده که بازگشت آنها به این سادگی ها قابل جبران نیست. کشاورزي باید به سرعت به سمت الگوهاي کم مصرف برود. دلیلی ندارد گونه هایی را بکاریم که مصرف آب زیاد داشته باشد، دلیلی ندارد که اطراف ارومیه چغندر بکاریم یا کنار زاینده رود برنج، حتی در بعضی زمین ها هندوانه کاشته می شود. باید الگوي کشت را اصلاح کنیم، درصد سهم کشاورزي را رعایت کنیم و توجه جدي به حقابه هاي طبیعت داشته باشیم. اگر حقابه طبیعت را در نظر بگیریم سفره هاي زیرزمینی و رودخانه ها احیا می شوند. اما ایران درحالی با کمبود آب شدید مواجه است که کشت و زرع سهم بالایی در چرخه اقتصادي کشور را بازي می کند و البته همچنان بهره وري کشاورزي در عمده مناطق ایران، زیر 30 درصد است.

در جدول زیر وضعیت منابع آبی شهرها به همراه هکتارهایی که در سال 92-91 زیر کشت داشته اند به ترتیب بیشترین سطح زیر کشت آمده است. نگاهی به سطح زیر کشت شهرهاي با تنش آبی شدید یا مواجهه با کمبود آب نشان می دهد که مصرف کشاورزي آنها نیز بالاست که بیشتر هم از روش آبی و نه دیم در بخش کشاوري استفاده می شود. رتبه اول کشاورزي مربوط به شهر خوزستان است شهري که تا سال هاي قبل در رده قابل تحمل جا می گرفت حالا دچار تنش آبی شدید است.  نگاهی به جدول نشان می دهد که شهرهایی که داراي تنش آبی شدید هستند رتبه هاي بالاي جدول را به اختصاص داده اند (سازمان حفاظت محیط زیست، 18 فروردین 1394).

منبع : خبرنامه شماره 21 انجمن سیستم های سطوح آبگیر باران

Read More →