گرین بلاگ – تازه‌ترین مطالب وبلاگستان محیط زیست

پيك محيط زيست سبز 2013-09-11 23:14:40

کلید دولت تدبیر و امید به سازمان حفاظت از محیط زیست نیز رسید

Read More →

سمينار دفاع از 150 طرح تحقيقاتي خاتمه يافته حوزه بيابان و مرتع پايان يافت

يكصد
و بيست و پنجمين سمينار دفاع از 149 طرح تحقيقاتي خاتمه يافته منابع طبيعي در حوزه
بيابان و مرتع در تاريخ 92/6/19 در موسسه تحقيقات جنگلها و مراتع كشور برگزار شد. اگرچه
نتايج اين طرحهاي تحقيقاتي اختصاصا براي استفاده بخش هاي اجرايي سازمان جنگلها و
مراتع كشور
 كاربرد گسترده اي دارد اما در
اين سمينار به رغم اطلاع رساني قبلي، حضور كمرنگ مديران و كارشناسان اين سازمان كاملا
مشهود بود حتي صريحتر بايد بگويم كه هيچ مدير و كارشناسي از دفتر امور بيابان در اين سمينار تخصصي حضور نداشت. از جمله اين طرحها مي توان به طرح ملي “تعيين اشكال ناهمواريها،
خصوصيات فيزيكي، شيميايي و مينرالوژيكي شنزارهاي کشور
” اشاره كرد  كه در طول 5 سال در بيش از 20 استان كشور و با
حضور بيش از 40 نفر محقق وكارشناس با هدايت آقاي مهندس عباسي در شرايط سخت مناطق
بياباني انجام شده است. اين طرح ملي دستاوردهاي قابل توجهي بويژه براي حوزه
بيابان- سازمان جنگلها و مراتع كشور در بر دارد. ذيلا به چكيده اي از نتايج اين
طرح اشاره مي شود  
  

ريگزارها
و يا تپه هاي ماسه بادي نتيجه عمل فرآيند فرسايش بادي هستند و يکي از منابع توليد
گرد و غبار در مناطق خشک و بياباني مي باشند. هدف از اجراي اين پروژه تعيين
پراکنش، مرفولوژي، فعاليت و خصوصيات فيزيکي شيميايي و مينرالوژيکي شنزارهاي کشور
بوده است. نتايج اين طرح نشان داد که مساحت شنزارهاي کشور (بدون احتساب شنزارهاي
استان اصفهان ) 4001060 هکتار است که سهم استانهاي کشور به ترتيب از بيشترين به
کمترين عبارتند از:  استان کرمان 1220723
هکتار، خراسان بزرگ (سه استان شمالي ، رضوي و جنوبي) 888385 هکتار، سيستان و
بلوچستان 638388 هکتار، يزد  416196 هکتار،
سمنان 372531   هکتار، خوزستان 216219
هکتار، فارس 154352 ، هرمزگان 55671 هکتار، قم 17443، بوشهر  10538 هکتار، ايلام 3085، کرمانشاه 2322، آذربايجان
غربي  1821 هکتار، آذربايجان شرقي1058
هکتار، قزوين 1053 هکتار، تهران 666 و مرکزي 609 هکتار. از نظرفراواني اشکال
ناهمواريهاي ماسه اي (مرفولوژي تپه) بارخان­ 35 درصد، پهنه ماسه ­اي 21 درصد ، تپه­ هاي
طولي 15 درصد، تل­­هاي گياهي يا گيرافتاده توسط گياه (شامل پيکان ماسه ­اي و نبکا )
14 درصد ، تپه­ هاي عرضي  10 درصد ، هرم­هاي
ماسه­ اي 4 درصد و تل­هاي ماسه­ اي ( تپه ­هاي گيرافتاده در اثر ناهمواريها مانند تپه ­هاي
بالارونده و بادپناهي ) 2/0 درصد از سطح کشور را در بر گرفته ­اند.  از نظر فعاليت تپه­ هاي ماسه­ اي کشور که براساس
حضور يا عدم حضور گياه بصورت طبيعي و دست کاشت (نهالکاري) و يا هرگونه عمليات تثبيت
ديگر مانند مالچ­پاشي و  نهالکاري صورت
گرفته است، حدود 78 درصد تپه­ هاي ماسه­ اي کشور فعال ، 14 درصد نيمه فعال و  مابقي يعني 11 درصد غيرفعال است. بر همين اساس
حدود 16 درصد تپه­ هاي ماسه ­اي کشور بوسيله عمليات مالچ­پاشي، نهالکاري، احداث
بادشکن زنده و غيرزنده و يا استقرار پوشش طبيعي تثبيت شده ومابقي يعني 84 درصد آن
تثبيت نشده و بدون پوشش هستند. نتايج تجزيه­ هاي ميزان شوري و قليائيت نشان داد که مقدار
هدايت الکتريکي بيشتر ريگزارهاي کشور کمتر از 4 دسي زيمنس بر متر است كه اين موضوع
براي اطمينان از كارهاي بيولوژيكي تثبيت تپه هاي ماسه اي قابل توجه است. بررسي مرفولوژي
تپه­ هاي ماسه­ اي نشان داد که مهمترين اشکال موجود بارخان، رشته­ هاي عرضي، تپه ­هاي
طولي ، هرمهاي ماسه ­اي ، تپه­ هاي بالارونده ، نبکا و پهنه ­هاي ماسه­ اي مي­باشند.
نتايج دانه ­بندي و کاني­ شناسي نشان داد که ميانگين قطر ذرات ماسه‌هاي در کل کشور
حدود
2.4±0.59
 في است.

Read More →

اگر باران به کوهستان نبارد! (نوشته ای از کوشان مهران)

کوشان عزیز یا همان اشکار خودمان در هفته گذشته سفری به استان کرمان داشت و با توجه به اینکه به صورت آنلاین با من در تماس بود و اتفاقات آنجا را برایم می گفت، در همین خصوص مطلبی را نگاشته است که گفتم با خوانندگان این واگویه ها هم به اشتراک بگذارم. در زیر این نوشته را ملاحظه می فرمایید.

به حق می توان گفت حیات و ممات در بیشتر سکونتگاه های
انسانی فلات ایران وابسته به آبی است که سرمنشأی آن کوهستان های دربرگیرنده این
مرز و بوم است. این احتمال وجود دارد که برای نخستین بار معدن کاوان پیش از
ورود آریاییان برای زه کش آب های جمع شده در داخل معادن، دست به ایجاد کانال هایی
زده باشند که بعدها در مقیاسی بس سترگ تشکیل کاریز(قنات) را داده که شاهرگ زندگی
در ایران و پایه گذار تمدن و سکونتگاه های ثابت می بوده است.

از دوران باستان کوهستان همواره برای انسان جایگاهی مقدس بوده
است. یونانیان باستان به کوه 2900 متری المپ در شمال تسالی به عنوان کنام خدایگان
می نگریسته اند و گویا چغازنبیل شوش و اهرام مصر باستان و اقوام مایا و آزتک
آمریکای جنوبی در سرزمین های کم ارتفاع به عنوان نمادی از کوه برای ارتباط با
خدایان در نظر گرفته می شده است. اکنون نیز پاره ای از قلل رشته کوه های هیمالیا
آنگونه از قداست برخوردار می باشند که دولت نپال هرگونه صعود گروه های کوهنوردی را
به آنها ممنوع اعلان نموده است.

بنابر خبر نامه گروه محترم دوستداران طبیعت رفسنجان این
روزها پیکر زخمی کوه شاه(لاله زار) پنجمین کوه مرتفع ایران زمین به ارتفاع 4350
متر به زیر ماشین های راه سازی و معدن کاوی به لرزش درآمده و حیات طبیعی و منابع
حیاتی مردم حاشیه آن در معرض تعدید قرار گرفته است.

به حق می توان استان کرمان را قطب معادن کشور دانست ولی در
کنار معادن نهفته در زیر خاک رمز حیات این استان چهار فصل به رشته کوه های استواری
وابسته است که باعث ایجاد چهار فصل در یک استان به ظاهر خشک گردیده است. در بسیاری
نواحی بیابانی جهان شروع چرخه حیات یعنی منابع آبی تنها به مدد کوهستان های امکان
پذیر بوده است. برای نمونه در بیابان بزرگ شمال آفریقا بیشترین غنای زیگونگی گیاهی
و جانوری در کوهستان های هوگار الجزایر و ترمیت نیجر وجود دارد که به دلیل وجود
ارتفاعات منابع آبی و در پی آن پوشش گیاهی و احتماعات جانوری پدید آمده اند.

انسان در طول تاریخ زندگی خود ناگزیر به بهره برداری از
منابع طبیعی بوده ولی در قرون اخیر سرعت و روند این برداشت آنگونه شدت یافته که
بهره برداری منطبق با توانایی احیای طبیعت جای خویش را به بهره کشی بی رحمانه داده
است و این امر در انتها منجر به خسران چه برای طبیعت و چه جوامع انسانی گشته است.
شاید در کنار تغییرات اقلیمی این بهره برداری بیش از توان و برد زیستگاه بوده که
منجر به نابودی و به فراموشی سپردن تمدن شکوهمند و همپایه سومر، چنار صندل جیرفت
استان کرمان گردیده باشد.

ولی اکنون به دلیل تجربیات تلخ گذشته و خطاهایی که شاید
اکنون دیگر جبران پذیر نباشد بشر ناگزیر به احیای طبیعت زخم خورده در کنار بکار
گیری فناوری هایی با میزان تخریب کمتر گردیده است. برای نمونه در گزارش سال 2013
اتحادیه اروپا تا کنون 3.3 میلیون یورو برای احیای معادن سنگ اروپای غربی و بویژه
بریتانیای کبیر هزینه شده است. در این کشورها با سابقه صنعتی دیرین اکنون
بسیاری از گونه ها نه به دلیل شکار و رقابت با دام اهلی بلکه به دلیل از دست دادن
زیستگاه ها در حال کاهش شدید تعداد و پراکنش می باشند و به همین دلیل احیای
زیستگاه های آسیب دیده در کنار بهسازی چشم انداز می تواند پناهگاهی جدید برای گونه
های در معرض خطر پدید آورد. در انگلستان تا کنون چندین معدن سرباز کهنه ذغال سنگ
به تالاب بدل گردیده و در بسیاری نواحی با پر نمودن مناطق تخریب شده به دلیل
استخراج در معدنکاوی با خاک و لاشه سنگ و احیای پوشش گیاهی درخور منطقه و پایش
همواره در کنار تغییر چشم انداز آسیب دیده به منظری طبیعی و ایجاد زیستگاهی جدید
مانع فرسایش خاک و آلودگی آب های زیرزمینی گردیده اند. این امر تا آنجا گسترش
یافته که در پاره ای نواحی پس از اتمام عملیات استخراج و شروع برنامه های احیا و
ترمیم زیستگاه، جاده های ایجاد شده برای دسترسی به معادن نیز مسدود و سپس برچیده
می شوند که می توان از برنامه های احیای زیستگاه در معدن اورانیوم رنجر در نزدیکی
پارک کلی کاکادو در شمال استرالیا به عنوان شاهدی یاد نمود.

در تاریخ 27/2/87 گروهی از شهروندان ورزنه و دوستداران
تالاب گاوخونی در کنار کوه سیاه در نزدیکی گاوخونی دست به اعتراض به دلیل نابودی
این کوه به علت معدن کاوی دست به اعتراض زدند. در کنار نابودی گاوخونی به دلیل عدم
رعایت حق آبه این زیستگاه( و نه بحث کهنه تغییرات اقلیمی) دست اندازه به یک کوه
آنهم در کنار زیستگاهی که یکی از تالاب های ثبت شده در کنوانسیون جهانی رامسر می
باشد نشان از اوج بی اهمیتی پاسداشت زیستگاه نه از سوی بهره برداران از منبع بلکه
متولیان قانونی زیستگاه گاوخونی می باشد.

در بسیاری استان های ایران به دلیل خشکسالی و از دست رفتن
منابع آب بسیاری از روستاها مفهوم واژه ای خویش به عنوان رستنگاه و مکان رویش را
از دست داده و ساکنانش ناگزیر به ترک روستاها و مهاجرت به شهرها گردیده اند که در
کنار تبعات اجتمایی باعث کاهش تولید فراورده هایی غذایی و وابستگی بیشتر به واردات
گردیده است. با در نظر داشتن این حقیقت آشکار هرگونه بهره برداری های کوتاه مدت به
بهای از دست رفتن منابع حیاتی طبیعی چون کوهستان های تامین کننده منابع آبی
پیامدهای بسیار سخت چون اعتراضات اخیر در اصفهان به همراه خواهد داشت.

بنابر فرموده جناب آقای نعمت زاده وزیر محترم صنعت، معدن و
تجارت” صادرات سنگ آهن در حالی که وارد کننده فولاد هستیم، غیر قابل توجیه
است”. با توجه به میزان بالای صدور مجوز بهره برداری از معادن در مناطق حفاظت
شده در ماه های اخیر یک سبک و سنگین شایسته است که بهره برداری به همراه تخریب و
عدم احیای زیستگاه های آسیب دیده تا چه میزان بر منابع طبیعی مورد نیاز مردم ساکن
در منطقه و بویژه منابع آبی تاثیرات منفی و غیر قابل جبران خواهد گذارد.

استاد سخن سعدی شیرازی فرموده:

پارسازاده اي را نعمت بيکران از ترکه عمان بدست افتاد .فسق و فجور آغاز کرد
و مبذري پيشه گرفت. في الجمله نماند از ساير معاصي منکري که نکرد و مسکري که نخورد
.

باري به نصيحتش گفتم: اي فرزند دخل آب روانست و عيش آسياب
گردان يعني خرج فراوان کردن مسلم کسي را باشد که دخل معين دارد

 

چو دخلت نيست خرج آهسته تر کن

که ميگويند ملاحان سرودي

اگر باران بکوهستان نبارد

به سالي دجله گردد خشک رودي

 

چند و چون منابع طبیعی ایران و دیدگاه بهره برداران دقیقا
برابر با فرمایش شیخ اجل می باشد. بهره برداری پایدار و در نظر داشتن منافع نسل
های بعدی جای خویش را به بهره کشی بی رحمانه و افسار گسیخته داده است.

نباید آن روزی که… به روزی کارون و زنده رود گردند خشک
رودی.

Read More →

پاک‌سازی جبهه‌ی جنوبی دماوند و برنامه‌های دیگر

انجمن کوه‌نوردان ایران، دفترهای نمایندگی آن، و گروه دیده‌بان کوهستان و همکاران آن، به مناسبت “روز پاک‌سازی کوهستان” (چهارم مهر) و “روز جهانی رودها” (آخرین یکشنبه‌ی سپتامبر که امسال مصادف 7 مهر خواهد بود)، برنامه‌هایی برای پاک‌سازی مسیرهای کوهستانی و دره‌ها و کناره‌ی رودها برگزار خواهد کرد یا در چنین برنامه‌هایی مشارکت خواهد کرد.

دفترهای نمایندگی انجمن و دیگر دوستان کوه‌نورد را به برگزاری برنامه‌های مشابه، و انجام کارهای رسانه‌ای و آموزشی در این زمینه دعوت می‌کنیم.

چند تایی از این برنامه‌ها که تاکنون برگزار شده یا برگزار خواهد شد:

پاک‌سازی جبهه‌ی جنوبی دماوند در 15 شهریور، مشارکت با هیات کوه نوردی آمل و انجمن دوستداران دماوند

همکاری با برنامه‌ی “پاک‌سازی مشارکتی جنگل” جمعه 22 شهریور

مشارکت در برنامه‌ی هیات کوه‌نوردی استان تهران، ولنجک 22 شهریور

پاک‌سازی بندیخچال، جمعه 5 مهر؛ دیده بان کوهستان، دفتر تهران

نمایش فیلم و پاک‌سازی ساحل بابلسر؛ دفتر نمایندگی انجمن در بابل

Read More →