گرین بلاگ – تازه‌ترین مطالب وبلاگستان محیط زیست

صندوق پشتیبان زیست‌بوم

طبیعت‌دوستان گرامی، همان‌گونه که در یادداشت 22 اسفند گفتم، قرار است که صندوقی مردمی برای حمایت از طبیعت ایران تاسیس شود. روشن است که این صندوق قرار نیست: 1- جای کارهای زیست‌محیطی دیگری را که کنشگران مردمی به آن مشغول‌اند، بگیرد. 2- نسبت به وظیفه‌های سازمان‌های دولتی مسوول محیط زیست و منابع طبیعی تجاهل کند (یا زبانم لال! جای آن‌ها را بگیرد). 3- معجزه کند یا فیلی را به هوا بفرستد! 4- حقوق یا دستمزدی برای مدیران خود در نظر گیرد.

به بیان دیگر: 1- این صندوق مردمی فقط می‌خواهد پشتیبانی‌های کوچک مالی (و چه کسی می‌داند؛ شاید بزرگ در آینده!) در جهت حفاظت از طبیعت و محافظان طبیعت داشته باشد، و سامانی بدهد به مجموعه کارهایی که پیش از این هم انجام می‌شده‌اند (کمک به محیط‌بانان و جنگل‌بانان، کمک به حیات وحش، حمایت از فعالیت‌های فرهنگی مدافع محیط زیست،…). 2- موسسان، مدیران بعدی، اعضا، و پشتیبانان صندوق، وظیفه‌های دیگر خود، مثلا: نقد سیاست‌های مدیران دولتی، یا فعالیت‌های آموزشی و ترویجی را کنار نخواهند گذاشت. 3- صندوق،‌در فضای اجتماعی و اقتصادی کنونی، انتظار دریافت‌ کمک‌های خیلی بزرگ یا توان دادن کمک‌های “آن‌چنانی” را ندارد. در عوض، خواهد کوشید کارهای کوچک اما پایداری را به انجام رساند. 4- موسسان و مدیران صندوق هیچ دستمزد یا امتیازی نخواهند داشت، و تا آینده‌ی قابل پیش‌بینی، صندوق حقوق بگیر دیگری هم نخواهد داشت (گو این که امیدوارم به زودی کار آن چنان پر و بالی بگیرد که دست‌کم یک کارمند برای حسابداری و دیگر کارها استخدام کند).

با این توضیح‌ها، خواهشمندم باز هم نظرها و پیشنهادهای خودتان را برای راه‌اندازی هرچه بهتر صندوق  حمایت از طبیعت یا “صندوق پشتیبان زیست‌بوم”  (و البته، درباره ی نام صندوق) بدهید.

هیات موسس صندوق، این افراد هستند: محمد درویش ،  بهمن ایزدی ، و من (عباس محمدی).

Read More →

نهالی را بکاریم!

در بیشتر منطقه های ایران، فصل درخت کاری گذشته است… اما شعر قشنگی از یک خواننده ی این وبلاگ به دستم رسیده با عنوان “هر یک نهالی را بکاریم” که بسیار زیبا است و در پی می آید.

و یک توضیح: در شهرهایی مانند تهران، حتی اگر بخواهیم درخت بکاریم، معمولا جایی برای این کار نداریم. اما، 15-10 عدد گیاه آپارتمانی پرپشت، از نظر تولید اکسی‍ژن و تصفیه ی هوا و القای آرامش، کار یک درخت منوسط را می کند… پس می توانیم از فضای داخل آپارتمان، تراس، بام، پاسیو، و حیاط اشتراکی ساختمان مان برای نگهداری گلدان استفاده کنیم. حسن گلدان هم در این است که خرید و انتقال آن، در هر فصلی ممکن است.

نشسته در افق های نگاهم
شکوه پهنه ی زیبای جنگل
مشامم را هماره می نوازد
هوای پاک و روح افزای جنگل

درختان صف به صف در ابر و باران
به سوی آسمان ها قد کشیده
به روی گیسوان سبز آنها
زلال ِ قطره ی شبنم چکیده

بهاران در حضور خرمِ خویش
تجلی می کند از تار و پودش
پس از باریدن باران همیشه
طراوت می تراود از وجودش!

در آواز قشنگ رود و باران
بیا تا مثل جنگل شاد باشیم
دل خود را برای جشن رویش
میان وسعت جنگل بپاشیم

ز جنگل تازه بودن را نگیریم
بیا تا حرمتش را پاس داریم
برای وسعت این مخمل سبز
بیا هریک نهالی را بکاریم

 شاعر:یدالله  گودرزی (شهاب)

Read More →

شاخص های توسعه ی شهرها (1)

براساس گزارش صندوق جمعیت سازمان ملل متحد ، جمعیت شهرنشین جهان بیش از 55 درصد است  و پیش بینی می شود که این میزان در سال 2025 به بیش از 65 درصد برسد . در کشورمان این رقم نزدیک 70 درصد برآورد گردیده است !بدین ترتیب جهان روز به روز شهری تر می شود .و آنچه در این میان بسیار مهم و قابل توجه است روند رویه افزایش مسائل و معضلات ناشی از رشد و توسعه شهرنشینی و علی الخصوص در کشورهای در حال توسعه است . کانون بحران های ایجاد شده در این کشورها ، شهرها هستند . افزایش جمعیت شهری و مهاجرت پیوسته روستائیان به شهرهای پرجمعیت فشارهای شدیدی را بر زیرساخت ها و منابع محدود شهرها وارد میکند و اغلب آنها را از ایفای نقش مطلوب در فرایند توسعه باز می دارد. بر این اساس شهرها را از منظر توسعه  با یک سری از پارامترها و شاخص های کمی و کیفی مقایسه و مورد سنجش قرار می دهند . مقایسه شاخص های توسعه ای و بهتر بگوییم توسعه پایدار در شهرهای مختلف و کشورهای مختلف نشان می دهد که علی رغم تفاوت های ظاهری در تقسیم بندی ها و مقایسه ها ، عمده شاخص ها مشابه بوده و نقاط اشتراک زیادی دارند . در یک سری از مطالب به چند شاخص عمده و عوامل تاثیرگذار شاخص ها در توسعه شهر ها و وضعیت شهر تبریز نسبت به شاخص های مذکور خواهم پرداخت :

شاخص زیست پذیری شهر
    مدیریت شهری در ایران و بخصوص در گذشته مبتنی بر کالبد فیزیکی و خدمات رسانی بوده است و تصور عمومی هم از شهر و کارکرد آن در بین اقشار مختلف مردم همین موارد و نیازهای خدماتی شهر و متکی به آجر و وسیمان و آسفالت و جمع آوری زباله و … میگردد. در حالیکه امروزه مهمترین اصل در مدیریت شهری ، شهروند و کیفیت زندگی در شهر است . برای همین نیازهای اصلی شهروند بعد از غذا و پوشاک ، امنیت و شغل و تامین مسکن و حتی سلامت شهروندان  و سرمایه اجتماعی شهر است بعبارتی دیگر تا زمانی که شهر برای نیازهای مذکور شهروند برنامه و راهبردی نداشته باشد در هیچ یک از اهداف موفق نخواهد بود و یا به سخنی دیگر تمام برنامه ها و ایده آل ها تحت تاثیر شاخص زیست پذیری شهر یا همان کیفیت زندگی در شهر خواهد بود .
شهر نشینی با مشکلاتی
از جمله اشتغال، مسکن و تامین خدمات بهداشتی و بحث عدم امنیت، جرم، جنایت و
مشکل ترافیک و حمل و نقل و تفریحات و اوقات فراغت‌، آسیب‌های اجتماعی و
آلودگی‌های زیست محیطی آسیب‌های لجام گسیخته ای است که کیفیت زندگی انسان
هایی که در یک منطقه جغرافیایی زندگی می کنند را در معرض خطر قرار می‌دهد.باید فهمید که رضایت
زندگی مردم و کیفیت زندگی آنها در چه وضعیتی است و ما در کجا مشکل داریم.
اگر بخواهیم رضایت زندگی مردم را ارتقاء دهیم درکجا می توانیم مشکل را
شناسایی کنیم تا بر اساس آن بتوان آرزوها و انتظارات مردم را در مناطق
مختلف شهر  دسته بندی کرده و  تصویری روشن از کیفیت زندگی شهروندان
داشته باشیم و بر اساس آن مراجع برنامه‌ریزی در حوزه شهری را مجاب به اصلاح
و بهبود آن کنیم. تامین مسکن شهری  یکی
دیگر از مشکلات مردم ساکن در شهرهاست.  هر چند طبق قانون ، مدیریت شهری مسئولیت تامین مسکن را ندارد و
برای حل این مشکل  سازمان‌های دیگر باید وارد عمل شوند! اما این بدان معنی نیست که مدیریت شهری برنامه ای برای حل این موضوع نداشته باشد زیرا مسکن به عنوان سلول شهری نقش اساسی در تامین منابع مالی و زیبایی و معماری و حتی امنیت شهری دارد . وظیفه مدیریت شهری برنامه ریزی و پیگیری موضوع از طریق مراجع مختلف و تسهیل  ارائه خدمات در این بخش است .
شهر زیست پذیر باید
علاوه بر کیفیت زندگی، آب و هوای سالم و سر پناه  نیز داشته باشد و علاوه
بر این باید یک نوع حس اجتماعی قوی و محیطی دوست داشتنی برای همه ایجاد کند
تا  برای زندگی نیز مناسب باشد. یعنی افرادی که در یک محله زندگی می‌کنند
باید احساس تعلق به محیط زندگی خود داشته باشند. باید احساس توسعه مهارت و
استقلال و هویت به افراد در یک شهر دست دهد. این شهر زیست پذیر ، باید بد
گمانی را از طریق محیط زیست مطلوب از بین ببرد. جوهره زیست پذیری یک
شهر در فضای عمومی آن شکل می گیرد . یعنی شهر باید به گونه‌ای باشد که
بیشترین تعداد گروه‌ها، برخوردها و چالش‌ها در محیط بیرونی شکل گیرد و
میادین و خیابان‌های شهر باید حیاط اجتماعی را تقویت کند. بسیاری از
اتفاقات باید در خیابان و میادین روی دهد، برای دست یابی به این روند باید
بسیاری از پدیده‌های اجتماعی  مانند همایش ها و جشنواره ها و مناسبت های
مذهبی و ملی در داخل یک  محله شکل گیرد و فضاهای عمومی  برای افراد یک
محله احساس مالکیت بوجود آورد.شهر زیست پذیر، شهری
است که همه طبقات اجتماعی و اقتصادی را در درون خود جای می‌دهد و همه به یک
اندازه احساس مالکیت برای یک شهر می‌کنند و سهم برابر می خواهند.مدیریت شهری باید سلامت اجتماعی ، روانی، جسمی و… شهروندان را تأمین
نماید.چنین فعالیتی باعث افزایش احساس مسئولیت وجدان شهروندان برای حفظ
سلامت شهری می گردد. سلامت شهری وسرمایه  اجتماعی از طریق تعامل و کنش های
متقابلی که مجریان  با شهروندان دارند، منجر به بسط هنجارهای اجتماعی سلامت
در اذهان شهروندان می گردد. ارتباط سرمایه اجتماعی با سلامت شهری شهروندان
از طریق پارامترهایی چون اعتماد و تعامل متقابل،افزایش روح جمعی نسبت به
آینده شکل می گیرد .تاثیرات ترکیبی سرمایه اجتماعی چون رشد نهادهای مدنی، تمرکز و تخصص در
تشکیل یک مدیریت رفاه، پیروی مصّرانه امدیران شهری از برنامه های سلامتی ،
ترویج الگوهای مشارکت طلبانه  شهروندان در حوزه سلامت ،آموزش الگوهای
رفتارسلامت گونه ، اختصاص بودجه مازاد به امر سلامت شهروندان،کاهش
نابرابری های بهداشتی،  قومیتی و… بر سلامت شهروندان اثر گذار است . در یک
جامعه مدنی ،سرمایه اجتماعی مرتبط با سلامتی از طریق توسعه و بسط آگاهی
های بهداشتی و نهادینه نمودن الگوهای مثبت سلامتی ، افزایش  اعتماد فردی،
منجمد سازی رفتارهای غلط برخورد با بیماری  بر سلامت و میزان سعادت فردی
اثرگذار است.سرمایه اجتماعی از  طریق سعادت فردی و جمعی ، و زندگی هدفدار
جامعه از همان سنین کودکی بر طول عمر افراد،اثر می گذارد.
در حوزه  اجرایی،
آموزش یک روش مشوق برانگیز زندگی نوعی منفعت سرمایه اجتماعی  سلامت شهری
محسوب می گردد، که از طریق  اجرای یک برنامه ریزی و مشارکت مستمر به سمت یک
زندگی سالم، اذهان شهروندان را  باید تشویق کرد. کیفیت زندگی بهتر و سالم
تر، انسجام اجتماعی شهروندان در حوزه مشارکت مستمر رعایت تندرستی و سلامتی
از منافع اساسی دیگر سرمایه اجتماعی بر سلامت است. آشنایی و آگاهی با 
دنیای سلامت بهره مندی از پژوهش ها و نتایج آن ها با توجه به سن، درآمد،
طبقه اجتماعی و سایر پارامترهای اجتماعی از دیگر منافع سرمایه اجتماعی
برسلامت شهری است. از بُعد دیگر  انسجام اجتماعی بین سازمان های مرتبط با
مدیریت در جهت افزایش خدمات سلامت شهری  منجربه کاهش نابرابری های سلامتی
استرس ها، افسردگی ها و سوء بهداشت و سوء تغذیه شهروندان شده و بر این اساس
در جوامع پارامترهایی چون ثروت، درآمد  و… بر تندرستی و سلامت زندگی
شهرنشینان در مقایسه با دیگر شهروندان جامعه بر سرمایه اجتماعی و رابطه آن
با سلامت اثر گذار است. سرمایه و سنجش سرمایه اجتماعی از طریق “اعتماد،
اشتغال،مشغولیت مدنی، شبکه های اجتماعی” شاخص های معتبری برای تعامل مثبت
توسعه اجتماعی و سلامت پایدار شهری خواهند بود که منجربه افزایش آگاهی
شهروندان، بهبود ارتباطات و ارتقاء مهارت شهروندان در توسعه پایدار سرمایه
اجتماعی و سلامت شهری خواهند شد.   در واقع سرمایه اجتماعی بر اساس این واقعیت، حاصل پدیده هایی چون” اعتماد
متقابل، تعامل متقابل،احساس هویت جمعی و گروهی، بوجود آوردن حس مشترک و یک
وجدان جمعی”  نسبت به آینده سلامت زندگی شهری می باشد. که تنها درگرو
همکاری جمعی  وکارگروهی شهروندان با  همراهی کردن اجرای فعالیت ها و خدمات
مدیریت شهری حاصل می گردد. 

  در جامعه ایران حوزه فرهنگی و اجتماعی مدیریت  جامع شهری، با توجه به
بودجه ای که  از طریق شوراهای شهری ، سازمان های دولتی و نهاد های حکومتی
در اختیار خواهند د اشت باید ابزارهای لازم برای هرگونه “سلامت فکری، روحی،
روانی، اجتماعی، محیطی، جسمانی و…” را در قالب استراتژی های بلند و
کوتاه مدت، که بتواند به شکل برنامه های موثر اجتماعی و فرهنگی اثر گذار
باشد؛ در یک تعامل مستمر و مداوم برای تمام مناطق شهری فراهم کنند و
شهروندان را برای اجرای رفتارهای پایدار سلامتی تشویق نمایند. اما متأسفانه
با توجه به سیاست زدگی دستگاه های مدیریت اجرایی شهری در دهه های اخیر در
کلان شهر های جامعه آنگونه که شایسته و بایسته است، تلاش های قابل توجهی
صورت نگرفته است و شهروندان و سلامت آن ها مورد کم لطفی قرار گرفته است. مطالعات و پژوهش های  مرتبط سرمایه اجتماعی با  بخش های حوزه سلامتی 
بیانگر این است که این دو پدیده اجتماعی دارای نوسانات و تغییرات بسیاری در
زمان های مختلفی در یک جامعه می باشند. « سلامت شهروندان در سطوح فردی و
عمومی  با تغییر در میزان سرمایه اجتماعی رابطه و همخوانی داشته است. به
عبارت واضح تر، بالا بودن میزان سرمایه اجتماعی به دنبال خود افزایش سطح
سلامت فردی و عمومی، افزایش امید به زندگی، انجام رفتارهای بهداشتی و
سلامتی مثبت تر نظیر ورزش و مصرف سبزیجات، احساس سلامتی، رفاه و رضایتمندی
بیشتر، استفاده بیشتر از امکانات نظام بهداشتی برای پیشگیری، تلاش بیشتر
برای ترک سیگار و… را به همراه داشته است . در حالی که سرمایه اجتماعی
اندک با افزایش میزان مرگ و میر عمومی، مرگ و میر حاصل از انواع سرطان ها،
سوانح و تصادفات، پیشگیری و اجتناب از ایدز، افزایش بیماری های قلبی،
اختلالات روانی خودکشی، چاقی، جرایم، خشونت بار و گرسنگی همراه بوده است. (ریاحی 124:1386 ) .

اهداف  سرمایه اجتماعی و سلامت شهری 

      در واقع هدف از اجرای مستمر و مدام سلامت در یک جامعه روبه
پیشرفت به سمت زندگی شهرنشینی رفاه مند در چند بخش با حوزه سرمایه اجتماعی
قابل تأمل  و پژوهش  است:

 1- از طریق تدوام تعامل با شهروندان تا آنجایی که می توان، باید مدیران
شهری و مسئولان  اجرایی بر این سعی باشند که هزینه های دست چندم و پایین
بودجه توسعه شهری را اختصاص  به سلامت شهری را ندهند.

 2- سرمایه اجتماعی و تقویت آن از طریق اعتماد و تقویت هنجارهای سلامت بخش و
همچنین فعالیت های پیگیرانه مسئولین امر سلامت  مدیریت شهری با همکاری
سایر نهادهای امر، می تواند یک نوع نظم اجتماعی و روحیه جمعی مشترک و قوی
را برای جامعه پذیرکردن و نهادینه نمودن رفتار های پایدار سلامتی در
شهروندان نسبت به ایجاد یک شهر سالم و با نشاط فراهم کند.

 3- در واقع مسئولین سازمانی و حوزه های مرتبط با امر سلامت باید در قالب
استراتژی های بلند مدت و کوتاه مدت برنامه های اجرایی و موثری در مراکز و مناطق
شهری  برای نهادینه کردن رعایت بهداشت و سلامت انسانی در ابعاد مختلف  با
نظارت مستقیم و غیر مستقیم به صورت مستمر، پایدار و موثر فراهم کنند.

 4-  تشویق انجمن ها و سازمان ها غیر دولتی (NGO)  ها برای اجتماعی کردن
سلامت مناسب، و منجمد سازی رفتارهای غیر هنجاری رعایت سلامت  شهری، از دیگر
اهداف  فعالان مدیریت شهری در ارتباط با تقویت سرمایه اجتماعی و سالم سازی
محیط زندگی شهری می باشد.

 5- توسعه و استمرار رفتارهای درست سلامت یک زندگی مناسب شهرنشینی از طریق
ابزارهای آموزشی، اجتماعی، فرهنگی و …  با همکاری رسانه ها، مطبوعات، و
سایر ابزارهای دیگر سازمان های شهری، برای بر قراری یک توسعه شهری پایدار 
که بر تبیین رابطه سرمایه اجتماعی و حوزه سلامت اثر گذار است؛ قابل اجرا و
یک هدف موثر می باشد.

در فرایند اجرایی مدیریت شهری یک شهر هرچه حوزه های فرهنگی ، اجتماعی 
مدیریت شهری با  هر طبقه ای از شهروندان ارتباطات اجتماعی قویتری داشته
باشند، و شهروندان را با خطرات روحی، روانی و جسمانی سلامت انسانی آشنا و
آگاه تر نمایند باعث افزایش انسجام اجتماعی شهروندان در حفظ سلامتی وافزایش
اعتماد شهروندان و  انسجام اجتماعی در بین واحد ها و سازمان های  مدیریت شهری مرتبط با
سلامت شهری در کاهش اضطراب ها، افسردگی و سوء بهداشت شهروندان نقش موثری در
نفع سرمایه اجتماعی با سلامت شهری دارد. این پارامترها در واقع بیانگر نفع ارتباطی سرمایه اجتماعی با سلامت شهری را در مدیریت شهری تلقی می گردد.   به نظر پاتنام می توان حدس زد که
ارتباط منفعت سرمایه اجتماعی با سلامت و بهداشت شهری به چهار دلیل اهمیت
دارد: « اول شبکه های اجتماعی متنوع شهروندان به گونه ای کمک های مادی را
در اختیار شهروندانی قرار می دهند که بتوانند اضطراب زندگی شهرنشینی شان را
کاهش دهند. دوم شبکه ها اجتماعی شهروندان با یکدیگر و ارتباط این شبکه های
اجتماعی با مدیریت اجرایی سلامت شهری باعث تقویت معیارهای سلامت و بهداشت
فردی و اجتماعی بر زندگی شهروندان شده است؛ سوم شبکه های اجتماعی شهری در
قالبNGO ها بهتر می توانند خدمات بهداشتی و سلامتی را به شهروندان که
متقاضی هستند ارائه دهند. چهارم تعامل و فعالیت اجتماعی مستمر مجریان
مدیریت شهری با شهروندان در حوزه سلامت و بهداشت اجتماعی ،فردی، روانی و
جسمانی سبب فعال تر گردیدن سیستم دفاعی بدن در برابر هرگونه مخاطرات مختلف
شهری خواهد شد.» (  شجاعی باغینی،1387: 86)
   سرمایه اجتماعی مجموعه ای از هنجارهای موجود در جامعه است که نوعی نظم
اجتماعی را برای افراد از طریق ارتباط متقابل ایجاد می کند. در یک سیستم 
مدیریت شهری باید سلامت اجتماعی ، روانی، جسمی و… شهروندان  را تأمین
کرد. این انتظار در قالب مشارکت شهروندان باعث افزایش اعتماد اجتماعی
شهروندان&

Read More →

اقدامات ادارات محیط زیست شهرستانهای استان البرز در روز طبیعت

توزيع 2 هزار كيسه زباله و بروشوردر بين گردشگران در روز طبيعت در شهرستان كرج

حوزه استحفاظي شهرستان طالقان پذيراي ميهمانان وگردشگران نوروزي درروزطبيعت بود

توزيع كيسه زباله در حوزه استحفاظي شهرستان نظرآباد در روز انس با طبيعت

توزيع 5 هزار كيسه زباله در بين گردشگران در روز طبيعت درحوزه استحفاظي شهرستان ساوجبلاغ

Read More →