گرین بلاگ – تازه‌ترین مطالب وبلاگستان محیط زیست

SURFIRAN is an Iranian tour operator and Iran travel agency in offers Iran tour packages | Iran Tours - Iran DestinationsEvents

هایکو؛ طبیعت گراترین شعر جهان

مشهورترین هایکوسرایان جهان خودشان را نه خدای طبیعت می دانند و نه عناوینی مثل عقاب تنها، نیلوفر زیبا، درخت پیر، شیر خسته و واژه های پرهیب دیگری از این دست را به عنوان اسم مستعار خودشان انتخاب می کنند. مشهورترین هایکوسرای جهان باشو است؛ نامی برگرفته از درخت موز و بعد از او ایساست که نامش به معنای برگ چای است.

هایکو به همان سادگی شاعرانش هست:

درخت افرايي ديشب
آمد چيزي بگويد
نتوانست

هایکو مشهورترین قالب شعر ژاپن است و شعري است 17 هجايي كه در سه سطر نوشته مي‌شود، سطر اول و سوم هركدام پنج هجا و سطر دوم هفت هجا دارند. هايكو نه وزن دارد و نه قافيه و آرايه‌هاي كلامي به ندرت در آن به كار مي‌رود.

هایکو ساده ترین واژه ها را به کار می گیرد تا یک لحظه را – فارق از هر پیرایه ای- ثبت کند و این لحظه معمولا ارتباط نزدیک و صمیمامه ای با عناصر طبیعت دارد: پرواز سنجاقکی، وزش آرام باد، نور نقره ای ماه از میان برگ های یک درخت. شاعر هایکو سرا، این سادگی و بی پیرایگی و نگاه جزیی پردازانه را به کار می گیرد تا عمیق ترین مفاهیم فلسفی خود را به خواننده منتقل کند و به این ترتیب او را به سکوت، تامل و شاعرانه دیدن می خواند.

هایکو ریشه در فرهنگ ذن و بوداییسم ژاپن دارد و در نهایت سادگی، حاوی مفاهیم بسیار عمیق است. در آیین بودائی، نهایت انسانی شدن، در یکی شدن او با طبیعت محقق می شود و ذن تمایل دارد که پیروانش طبیعت را آن چنان که هست ببینند، فارق از هر اندیشه و احساس خاصی درباره آن. در این نوع از آگاهی، اندیشه ها بدون اینکه هیچگونه اثری از خود به جای گذارند در حرکتند. این طبیعت گرایی و نگاه مستقیم و بی واسطه به طبیعت را به راحتی می توان در هایکوهای ژاپنی پیدا کرد:

شمعی را

به شعله شمعی دیگر برافروختن…

یک شامگاه بهاری

“شیکی”

ماتسوئو باشو (1644 ـ 1694 م) بزرگترين و نام‌آورترين شاعر هايكوسراي ژاپنی، در سن 40 سالگی به ذن پناه برد تا خود را به شهود شعر نزدیک کند و از تمام تکنیک ها و سبک ها و استعاره ها آزاد شود. معروفترين شعر هايكو ‫بركه كهن است که به اعتقاد برخی چکیده ایست از فلسفه ذن :
بركه كهن
جهيدن غوكي
صدای آب

در هایکوهای يوسا بوسون (1716 ـ 1783 م)، که نقاشی چیره دست بود، عشق به طبیعت حتی از باشو نیز نیرومندتر است:

سنجاقكها
و رنگ ديوارها؛
زادگاهم چه عزيز است!

و كوباياشي ايسا (1764 ـ 1827 م) ستایشگر چیزهای چيزهاي كوچك و بي ارزش است؛بيشتر هايكوهاي او درباره حلزونها و قورباغه‌ها و پروانه‌ها و كرمهاي شبتاب و پشه‌ها و مگسها و زنجره‌ها و سنجاقك ها هستند:

گریه نکنید حشره ها

چون حتی ستاره های عاشق

درد هجران را می کشند

یا

از براي من
فاخته مي‌خواند، و كوه
به نوبت.

ايجاز و سادگي و در عين حال عمق هايكو و هنر تصويري بديع آن است که بیش از هر چیز این گونه ی شعری را دلنشین و خواستنی می کند. خواندن هایکو اغلب حسی غریب در دل می‌نشاند که احتمالا برای طبیعت دوستان آشناست؛ تجربه کنید:

آه، ای پروانه!

رؤیایت چیست

وقت بال‌زدن

***

ای شکارچی سنجاقک

امروز او

چه قدر پرواز کرده بود؟

“چینو-نی”

Tagged →

SURFIRAN is an Iranian tour operator and Iran travel agency in offers Iran tour packages | Iran Tours - Iran DestinationsEvents

پاسخی بگذارید